चीन भ्रमणबाट फर्किए परराष्ट्रमन्त्री शिशिर खनाल

काठमाडौं ।

परराष्ट्रमन्त्री शिशिर खनाल मित्रराष्ट्र जनवादी गणतन्त्र चीनको चारदिने औपचारिक भ्रमण सम्पन्न गरी बुधबार स्वदेश फर्किएका छन्। चीनका विदेशमन्त्री तथा चिनियाँ कम्युनिष्ट पार्टीको केन्द्रीय समितिको राजनीतिक ब्युरो सदस्य वाङ्ग यीको मैत्रीपूर्ण निमन्त्रणामा मन्त्री खनालले जेठ ३१ देखि असार ३ गतेसम्म चीन भ्रमण गरेका हुन्। भ्रमणका क्रममा जुन १५ मा बेइजिङमा चीनका विदेशमन्त्री वाङ्ग यीसँग मन्त्री खनालको द्विपक्षीय भेटवार्ता भएको थियो। भेटमा नेपाल–चीन सम्बन्धका विविध आयामबारे विस्तृत तथा उपलब्धिमूलक छलफल भएको परराष्ट्र मन्त्रालयले जनाएको छ। दुवै पक्षले आपसी मित्रता, सद्भावना र सहयोगमा आधारित सम्बन्धलाई थप सुदृढ बनाउने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका छन्।

भेटवार्ताका क्रममा नेपालले एक चीन सिद्धान्तप्रतिको आफ्नो अडान पुनः दोहो¥याउँदै नेपालको भूमि चीनविरुद्ध प्रयोग हुन नदिने स्पष्ट पारेको थियो। त्यसैगरी चिनियाँ पक्षले नेपालको सार्वभौमिकता, स्वतन्त्रता र भौगोलिक अखण्डताप्रति आफ्नो दृढ समर्थन पुनः व्यक्त गर्दै नेपालको सुशासन र आर्थिक विकासका प्राथमिकतामा सहयोग जारी रहने विश्वास दिलाएको छ। दुई पक्षबीच पूर्वाधार विकास, सीमा व्यवस्थापन, ऊर्जा, व्यापार, लगानी, कृषि, प्रविधि हस्तान्तरण, सूचना प्रविधि, डिजिटलाइजेशन, पर्यटन, रासायनिक मल, पेट्रोलियम तथा प्राकृतिक ग्यास अन्वेषण लगायतका क्षेत्रमा सहकार्य विस्तार गर्ने विषयमा समेत छलफल भएको मन्त्रालयले जनाएको छ। साथै विगतमा सहमति भएका परियोजनाको शीघ्र कार्यान्वयन तथा बहुपक्षीय र क्षेत्रीय मञ्चहरूमा साझा हितका विषयमा सहकार्यलाई थप प्रभावकारी बनाउने सहमति भएको छ। भ्रमणका क्रममा मन्त्री खनालले चिनियाँ कम्युनिष्ट पार्टीको अन्तर्राष्ट्रिय विभागका मन्त्री लिउ हाइसिङसँग पनि भेटवार्ता गरेका थिए। उक्त भेटमा नेपाल–चीन सम्बन्धलाई थप सुदृढ बनाउने तथा राजनीतिक दलहरूबीच सम्पर्क र सहकार्य विस्तार गर्ने सम्भावनाबारे विचार आदानप्रदान भएको थियो।

त्यसैगरी चिनियाँ जनराजनीतिक परामर्श सम्मेलन (सीपीपीसीसी) का अध्यक्ष वाङ्ग हुनिङसँग भएको भेटमा दुवै देशबीचको मैत्रीपूर्ण सम्बन्धलाई आगामी दिनमा अझ उचाइमा पु¥याउने तथा प्राथमिकताका क्षेत्रमा सहकार्य अभिवृद्धि गर्ने विषयमा छलफल भएको जनाइएको छ। चीन भ्रमणका क्रममा मन्त्री खनाल बेइजिङस्थित नेपाली राजदूतावासद्वारा आयोजित ‘इनभेष्टमेन्ट कन्फरेन्स’ मा पनि सहभागी भएका थिए। कार्यक्रममा चिनियाँ व्यवसायी, उद्यमी तथा लगानीकर्तासँग भेटघाट गर्दै उनले नेपालमा लगानीका सम्भावना, उपलब्ध प्रोत्साहन तथा साझेदारीका अवसरबारे जानकारी गराएका थिए। उनले चिनियाँ लगानीकर्तालाई नेपालमा लगानी गरी साझा समृद्धिको नयाँ अध्याय निर्माण गर्न आह्वान समेत गरेका थिए। कार्यक्रममा नेपाल लगानी बोर्डका प्रतिनिधिले ‘इन्भेष्ट इन नेपालः अपर्चुनिटिज, इन्सेन्टिभ्स एन्ड पार्टनरसिप प्रोसपेक्ट्स’ विषयमा प्रस्तुतीकरण दिएका थिए। मन्त्री खनालले नेपाल सरकार लगानी तथा व्यवसायमैत्री वातावरण निर्माण गर्न प्रतिबद्ध रहेको बताएका थिए। भ्रमण अवधिमा मन्त्री खनालले चीनस्थित नेपाली समुदायका प्रतिनिधिसँग पनि अन्तरक्रिया गरेका थिए। उनले सुशासन, आर्थिक विकास र समृद्धिलाई संस्थागत गर्ने सरकारको प्राथमिकताबारे जानकारी दिँदै राष्ट्र निर्माणको अभियानमा सक्रिय सहभागिताका लागि आग्रह गरेका थिए।

यसैबीच उनले बेइजिङस्थित नेपाली दूतावासको कामकारबाहीबारे जानकारी लिँदै नेपाल–चीन सम्बन्ध सुदृढीकरण, आर्थिक तथा विकास कूटनीतिको प्रभावकारी सञ्चालन तथा चीनमा रहेका नेपालीको हित संरक्षणमा थप सक्रिय हुन दूतावासका अधिकारीहरूलाई निर्देशन दिएका छन्। मन्त्री खनालले भ्रमणका क्रममा नेपाली, चिनियाँ तथा अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमसँगको अन्तरक्रियामा नेपालको परराष्ट्र नीति, नेपाल–चीन सम्बन्ध, नवगठित सरकारका प्राथमिकता तथा अन्तर्राष्ट्रिय समुदायसँग नेपालको संलग्नताबारे धारणा राखेका थिए। भ्रमणको क्रममा उनले नेपालका राष्ट्रिय विभूति अरनिकोद्वारा डिजाइन गरिएको बेइजिङस्थित प्रसिद्ध श्वेत स्तूप (डागोबा) को अवलोकन पनि गरेका थिए। उक्त सम्पदा नेपाल र चीनबीचको ऐतिहासिक सांस्कृतिक सम्बन्धको प्रतीकका रूपमा रहेको उल्लेख गर्दै उनले यसले नेपाली कला, वास्तुकला र शिल्पकौशलको अन्तर्राष्ट्रिय पहिचान झल्काउने बताएका छन्। त्यसैगरी उनले चिनियाँ विज्ञान प्रतिष्ठानअन्तर्गतको इन्स्टिच्युट अफ टिबेटन प्लेटो रिसर्च तथा झोङ्गगुआनछुन साइन्स पार्कको भ्रमण गरी विज्ञान, प्रविधि र नवप्रवर्तनका क्षेत्रमा चीनले हासिल गरेको प्रगतिबारे जानकारी लिएका थिए। उनले विज्ञान तथा प्रविधिको क्षेत्रमा नेपाल–चीन सहकार्यलाई अझ गहिरो र फलदायी बनाउनुपर्नेमा जोड दिएका थिए।

परराष्ट्र मन्त्रालयका अनुसार भ्रमणका क्रममा भएका उच्चस्तरीय भेटघाट र अन्तरक्रियाले नेपाल–चीन सम्बन्धलाई थप सुदृढ बनाउनुका साथै आर्थिक तथा विकास कूटनीतिलाई प्रवद्र्धन गर्ने नेपाल सरकारको उद्देश्य हासिल गर्न महत्वपूर्ण योगदान पुर्याएको विश्वास गरिएको छ। मन्त्री खनालले भ्रमण सफल बनाउन सहयोग पुर्याएकोमा चीन सरकार, भ्रमणमा संलग्न अधिकारीहरूप्रति धन्यवाद व्यक्त गरेका छन्।