आन्दोलनको आगोबीच चर्चित भएका ब्रिटिश ट्राभल भ्लगर

२९ भदौ, काठमाडौं । 

काठमाडौंमा भर्खरै भड्किएको जेन-जी नेतृत्वको आन्दोलन केवल राजनीतिक मात्र थिएन, यसले विश्वभरको ध्यान खिच्यो । र, यसलाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा चर्चामा ल्याउने काम एक साधारण ब्रिटिश ट्राभल भ्लगर ह्यारी ज्याक्सनले गरे । ह्यारी ज्याक्सन, जो  युट्युब च्यानलमार्फत मोटरसाइकल यात्राका रमाइला भिडियोहरू बनाउँछन्, अचानक एक ‘संघर्ष संवाददाता’ बने ।

यात्रा बीचमा परेको झडप

थाइल्यान्डबाट यूके फर्कने यात्रामा रहेका उनले नेपाललाई सामान्य ट्रान्जिट जस्तो मान्दै प्रवेश गरेका थिए । तर, अचानक लागेको कर्फ्युले उनलाई राजधानीमै रोकेर हिंसात्मक भिडन्तको केन्द्रमा पुर्‍यायो । उनको क्यामेराले देखाएको दृश्य केवल पर्यटकको अनुभव मात्र थिएन, त्यो नेपालको तत्कालीन राजनीतिक उथलपुथलको प्रत्यक्ष प्रमाण बन्यो । भिडियोमा देखिएका दुर्लभ दृश्यहरू उनको फुटेजमा संसद भवन वरपरको आगलागी, जलेका सवारी, अश्रुग्याँसको बाक्लो धुवाँ, प्रहरीको राइफल आकाशमा देखाएर नाचिरहेका युवाहरू र प्रहरीसँग भिडिरहेका युवा देखिन्छन्। एक क्षणमा उनले विस्मयपूर्वक भने, “संसद् जलिरहेको छ, मान्छेहरू नाचिरहेका छन्, नेपाली झण्डा फहराइरहेका छन्।”

यही कच्चापन, खोकी र धुवाँबीचको वास्तविकता, फुटेजलाई लाखौँ दर्शकसम्म पुर्‍याउन पर्याप्त भयो । ह्यारीको क्यामेराले केवल दृश्य मात्र होइन, आन्दोलनकारीहरूको आवाज पनि समात्यो। कसैले भ्रष्टाचार विरोधी नारा लगाए, अरूले संसद् जलिरहेको चिच्याए, कतिपयले राज्यले घाइते सर्वसाधारणलाई बेवास्ता गरेको आरोप लगाए। यी आवाजहरूले भिडियोमा थप गहिरो सन्देश भरे — यो केवल दृश्यात्मक दृश्य थिएन, यो असन्तुष्टिको प्रत्यक्ष बयान थियो। ह्यारीको भिडियो सर्वत्र भाइरल  ह्यारीको फुटेज छोटै समयमा अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यममा भाइरल भयो। “अप्रत्याशित संघर्ष संवाददाता” भनेर उनलाई सम्बोधन गरियो। मोटरसाइकल यात्राको रमाइलो ब्लग अचानक नेपालकै राजनीतिक इतिहासको एउटा दुर्लभ अभिलेख बनेको छ ।

ह्यारीको द्विविधा

ह्यारीले ९सेप्टेम्बर ११० बिहिबार  इन्स्टाग्राम स्टोरीमार्फत भने- इन्स्टाग्राममा लेखे, “म त्यहाँ आफ्नै अनुभव कैद गर्न गएका थिएँ, रिपोर्टिङ गर्ने उद्देश्य थिएन। तर यस्तो हुने ठानिनँ।” उनले थपे, “आज मैले देखेको विश्वास गर्नै सक्दिनँ‘ थाइल्याण्डदेखि यूकेसम्मको मेरो दुई पांग्राको यात्रा कर्फ्यू हटेपछि फेरि सुरु हुनेछ।”तर पछिल्ला दिनमा उनले डिपोर्ट हुने आशङ्का र कानुनी समस्याबारे चिन्ता व्यक्त गरेका छन् । यो आन्दोलन २६ वटा सामाजिक सञ्जाल प्लेटफर्ममाथि प्रतिबन्ध र बढ्दो भ्रष्टाचार तथा शासन असफलताप्रति रोषका कारण सुरु भएको थियो। भीड बढ्दै गएपछि आन्दोलन हिंसात्मक बन्यो-सरकारी कार्यालय वरपर आगो लाग्यो, अन्ततः संसद् भवनसमेत जलेको देखियो ।

सुरक्षाकर्मीहरूले अश्रुग्याँस, पानीको फोहरा, र यहाँसम्म कि गोली प्रयोग गर्दा कैयौँ मानिस घाइते र केहीको ज्यानसमेत गयो । काठमाडौंसहित विभिन्न शहरमा कडा कर्फ्यू लगाइयो । अन्ततः घटनाक्रम प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीको राजीनामासम्म पुग्यो, जसलाई हालका वर्षहरूकै ठूलो राजनीतिक उतारचढाव मानिएको छ। किन महत्त्वपूर्ण छ यो दृश्य ? पत्रकारहरूले तयार गर्ने योजनाबद्ध रिपोर्टभन्दा भिन्न, ह्यारीको फुटेज अस्वच्छ, असङ्गठित र जोखिमपूर्ण थियो। तर यही कारणले यो बढी शक्तिशाली भयो । यसले देखायो-कहिलेकाहीँ इतिहास कैद गर्ने काम व्यावसायिक पत्रकारले मात्र होइन, सामान्य यात्रु वा ‘ब्लगर’ले पनि गर्न सक्छ।