एभरेस्ट चिनी उद्योगमा लक्ष्यभन्दा कम उखु क्रसिङ

८ चैत, महोत्तरी ।

महोत्तरीको गौशाला नगरपालिका–१ रामनगरस्थित एभरेस्ट चिनी उद्योगले उखु अभाव हुँदा चालू आर्थिक वर्षमा क्रसिङ लक्ष्य हासिल गर्न सकेन । यस याममा ८९ दिन मात्र उखु क्रसिङ गरिएकामा २८ लाख ५३ हजार १७८ क्विन्टल क्रसिङ भएको उद्योगले जनाएको छ ।

यो, उद्योगले राखेको लक्ष्यभन्दा दुई लाख ४७ हजार ८२२ क्विन्टल कम हो । उद्योगले यस याममा ३१ लाख क्विन्टल उखु क्रसिङको लक्ष्य राखेको थियो । “हामीले ३१ लाख क्विन्टल उखु क्रसिङको लक्ष्य राखेका थियौँ । तर, उखु पर्याप्त नपाइँदा यो लक्ष्य हासिल गर्न सकेनौँ,” उद्योगका महाप्रबन्धक सुरेन्द्र शुक्लाले भने, “उखुको अभावले कैयौँपटक क्रसिङ रोक्दै चलाउँदै गर्नुपर्‍यो ।”  उद्योगले गत पुस ७ गते थालेको क्रसिङ गत बिहीबारसम्म सञ्चालन गरेको थियो । उद्योगले पछिल्ला तीन/चार वर्षयताउखुको भुक्तानी प्रक्रिया सरल बनाए पनि उखुखेती बढ्न सकेको छैन । एक दशकअघि १५ हजार बिघामाथि रहेको उखुखेती चार वर्षअघि झरेर पाँच/६ हजार बिघामा खुम्चिएको छ । त्यसअघिका वर्षमा भुक्तानी झन्झटिलो हुँदा खेती गर्न छाड्दै गएका किसानले पछिल्ला तीन वर्षयता यो प्रक्रिया सरल बनाउँदै लगेपछि क्रमशः खेती बढाउँदै लगेका छन् ।

हाल करिब नौ हजार बिघामा उखुखेती हुने गरेको उखु उत्पादक कृषक संघ महोत्तरीका अध्यक्ष नरेशसिंह कुशवाहाले जानकारी दिए । “उद्योगले भुक्तानी प्रणाली सरल बनाएपछि खेती गर्ने किसानको संख्या केही बढेको छ । तर, मूल्य निर्धारण र अनुदानमा भने किसान समस्यामा छन्,” उनले भने, “यही समस्या समाधान नहुँदा किसानमा उत्साह जाग्न सकेको छैन ।” उखु किसानका प्रतिनिधि संस्थाले उद्योग, सरकार र आपूmसहितको सहभागितामा प्रत्येक वर्ष कात्तिक मसान्तभित्र उखुको मूल्य निर्धारण भइसक्नुपर्ने र अनुदान बढाउन पर्ने माग गर्दै आएका छन् । सरकारले किसानका प्रतिनिधिलाई खोज्दै नखोजी एकपक्षीय रूपमा मूल्य निर्धारण गर्दै आएको कुशवाहाको गुनासो छ । यो मूल्य निर्धारण पनि बाली तयार भइसकेपछि किसानलाई कमजोर बनाएर हुँदै आएको उनले धारणा राखे ।

यो अवस्थाले खेती बढ्न नसक्दा किसान र उद्योग दुवैलाई मर्का परेको कुशवाहाले जानकारी दिए । “किसानले उखुको मूल्य प्रतिक्विन्टल ७५० रुपैयाँ माग गरे पनि सरकारले उखुको मूल्य ६२० र अनुदान ७० गरी ६९० रुपैयाँ कायम गरेको छ । यो बढ्दो खेतीको लागत र आममूल्यवृद्धिको अनुपातमा कम हो,” उनले भने । चिनी उद्योगले उखुको भुक्तानी तौल भएको दुई साता ननाघ्दै दिँदै आएको जनाएको छ । पछिल्लो एक साता (फागुन २७ देखि चैत ५) सम्मको मात्र उखुको भुक्तानी बाँकी रहेको उद्योगका महाप्रबन्धक शुक्लाले बताए । केही दिनभित्रै भुक्तानी गरिसक्ने उद्योगले जनाएको छ ।

फागुन २६ गतेसम्म तौल भएका २६ लाख ३२ हजार क्विन्टल उखुको एक अर्ब ६२ करोड भुक्तानी किसानका बैंक खातामा गइसकेको उद्योगका महाप्रबन्धक शुक्लाले जानकारी दिए । उनका अनुसार, यो भुक्तानी रकम एक हजार १७४ किसानले पाएका छन् । रासस