राजनीतिक अस्थिरताको दुश्चक्रमा फ्रान्स, एक वर्षमा ४ प्रधानमन्त्रीको राजीनामा

आइतबार साँझ नयाँ क्याबिनेट घोषणा भएपछि हरेक राजनीतिक दलले त्यसको आलोचना गरे । सबैभन्दा ठूलो विवाद सात वर्षसम्म म्याक्रोंका अर्थमन्त्री रहिसकेका ब्रुनो लेमेयरलाई रक्षामन्त्री बनाएपछि भएको बताइएको छ । नयाँ घटनाक्रमले फ्रान्स थप राजनीतिक अस्थिरतातर्फ धकेलिएको छ । अतिदक्षिणपन्थी पार्टी नेशनल र्‍याली (आरए)की नेतृ म्यारिन ल पेनले राष्ट्रपति म्याक्रोंलाई संसद विघटन गरी नयाँ चुनाव गर्न माग गरेकी छन् । त्यस्तै वामपन्थी पार्टी फ्रान्स अनबोड (एलएफआई) ले भने म्याक्रों स्वयंले राजीनामा दिनुपर्ने बताएको छ ।

फ्रान्समा बारम्बार प्रधानमन्त्री किन बदलिँदै छन् ?

फ्रान्समा पटक–पटक प्रधानमन्त्री परिवर्तन हुनुको कारण सन् २०२४ को आम चुनावपछि उत्पन्न भएको संसदको विभाजित संरचना वा शक्ति सन्तुलन हो । संसद तीन खेमामा बाँडिएको थियो– वामपन्थी, अतिदक्षिणपन्थी र म्याक्रोंको केन्द्रीय–दक्षिणपन्थी गठबन्धन । कुनै पक्षसँग पनि स्पष्ट बहुमत नभएकाले नीति वा बजेट पारित गर्न कठिन भएको छ । यसले गर्दा सरकारलाई काम गर्न निकै गाह्रो भएको छ र बारम्बार राजनीतिक गतिरोध उत्पन्न भएको छ । लेकोर्नूको जिम्मेवारी सरकारको खर्च घटाउने र घाटा नियन्त्रण गर्ने बजेट पारित गर्नु थियो, जसमा उनका पूर्व प्रधानमन्त्रीहरू फ्रान्स्वा बाएरू र मिशेल बार्नियर पनि त्यसमा असफल भएका थिए । हरेक गठबन्धनको बजेटबारे फरक राय भएकाले सहमति हुन सकेन । फ्रान्समा सरकारी ऋण र वित्तीय घाटा बढेर युरोपेली संघले तोकेको सीमा नाघिसकेको छ । यो घाटा कम गर्न सरकारले सार्वजनिक खर्चमा कटौती गर्ने र कठोर बजेट योजनाहरू ल्याएको छ, जसको विपक्षी दलहरू र ट्रेड युनियनहरूले कडा विरोध गरिरहेका छन् । सरकारको आर्थिक नीति, विशेषगरी खर्च कटौती र सुधारका कार्यक्रमहरूले आम जनता, मजदुर र वामपन्थी दलहरूलाई आक्रोशित बनाएको छ । यसले गर्दा देशका विभिन्न भागमा ठूला–ठूला सडक प्रदर्शन र हडतालहरू भइरहेका छन् ।

म्याक्रोंका ३ विकल्प

अब म्याक्रोंका अगाडि तीन विकल्प छन्– तर तीनै कठिन छन्।

पहिलो विकल्प : नयाँ प्रधानमन्त्री नियुक्त गर्ने । तर अब यो सहज छैन । आफ्नै खेमाबाट उपयुक्त नेता छान्न गाह्रो छ ।

यदि उनले वामपन्थी नेतालाई छाने भने उनका पेन्सन सुधारजस्ता कार्यक्रम संकटमा पर्न सक्छन् । यदि उनले अतिदक्षिणपन्थी नेतालाई रोजे भने वामपन्थी दल भड्किन सक्छन् ।

केही विश्लेषकले म्याक्रोंले अब कुनै टेक्नोक्र्याट अर्थात् गैरदलीय र व्यावसायिक व्यक्तिलाई प्रधानमन्त्री बनाउनु उपयुक्त हुने सुझाव दिएका छन्, जसले राजनीतिक विवादभन्दा पर रहेर काम गर्न सकोस् ।

दोस्रो विकल्प : संसद विघटन गरेर नयाँ चुनाव घोषणा गर्ने ।

तर सर्वेक्षणहरू नयाँ चुनावपछि पनि यथास्थिति रहन सक्ने, वा अतिदक्षिणपन्थी पार्टी सत्तामा आउन सक्ने सम्भावना देखाएको छ, जुन म्याक्रोंका लागि ठूलो राजनीतिक पराजय हुनेछ ।

तेस्रो विकल्प : म्याक्रों स्वयंले राजीनामा दिने ।

तर उनले सन् २०२७ को राष्ट्रपति चुनावअघि पद नछोड्ने स्पष्ट पार्दै आएका छन् त्यो पनि बारम्बार ।

नयाँ चुनावले फ्रान्सको भविष्य निर्धारण गर्नेछ, किनभने यसपटक म्यारिन ल पेन सत्तामा आउन सक्ने सम्भावना सबैभन्दा बढी देखिएको छ ।